Tháo gỡ điểm nghẽn giao thông liên vùng
Dự án cao tốc Bến Lức - Long Thành với chiều dài khoảng 57,8 km và tổng mức đầu tư hơn 31.300 tỷ đồng, trải qua nhiều năm thi công với không ít vướng mắc về vốn và cơ chế, hiện đã tiến vào giai đoạn hoàn thiện cuối cùng để phục vụ thông xe toàn tuyến. Đánh giá về công trình này, các chuyên gia kinh tế đều thống nhất rằng đây không đơn thuần là một dự án giao thông trọng điểm bị trễ hẹn nay hoàn thành, mà là sự kiện mang tính bản lề giúp tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng lớn nhất tại khu vực phía Nam, tạo đà bứt phá cho hai vùng kinh tế trọng điểm là Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) và Đông Nam Bộ.
Bởi lẽ, từ trước đến nay bài toán hạ tầng giao thông kết nối liên vùng giữa miền Tây và miền Đông luôn là "nút thắt cổ chai" kìm hãm đà tăng trưởng kinh tế. ĐBSCL vốn là trung tâm sản xuất và xuất khẩu nông - thủy hải sản lớn nhất cả nước, nhưng chi phí logistics tại khu vực này lại luôn ở mức rất cao do thời gian di chuyển kéo dài.
TS. Trần Du Lịch cùng nhiều chuyên gia kinh tế từng chỉ ra rằng, việc hầu hết các luồng hàng hóa từ miền Tây đi Đông Nam Bộ, miền Trung hay miền Bắc đều phải nén qua Quốc lộ 1, cao tốc TP.HCM - Trung Lương và đi xuyên qua khu vực nội đô TP.HCM đã tạo ra gánh nặng cực lớn cho doanh nghiệp. Nguy cơ ùn tắc thường trực tại các cửa ngõ thành phố không chỉ làm tăng chi phí nhiên liệu mà còn gia tăng tỷ lệ hao hụt, làm giảm độ tươi sống và sức cạnh tranh của nông sản xuất khẩu trên thị trường quốc tế.
Sự xuất hiện của cao tốc Bến Lức - Long Thành mang lại giải pháp căn cơ cho bài toán này. Tuyến đường cho phép các dòng phương tiện vận tải từ các tỉnh ĐBSCL chạy thẳng tới Đồng Nai và khu vực phụ cận mà hoàn toàn không phải quá cảnh qua trung tâm TP.HCM.
Quan trọng hơn, dự án tạo ra hành lang logistics ngắn nhất kết nối trực tiếp vùng nguyên liệu rộng lớn phía Tây với hai hạ tầng thương mại quốc tế đặc biệt quan trọng: Sân bay Quốc tế Long Thành và cụm cảng nước sâu Phước An, Cái Mép - Thị Vải. Theo các chuyên gia, việc rút ngắn hành trình và tối ưu thời gian vận tải sẽ giúp giảm đáng kể chi phí logistics cho doanh nghiệp, bảo đảm tối đa chất lượng hàng hóa, từ đó nâng cao đáng kể năng lực cạnh tranh cho nông sản Việt Nam khi vươn ra thế giới.
Đối với vùng Đông Nam Bộ – trung tâm công nghiệp, thương mại và dịch vụ năng động nhất cả nước – tuyến cao tốc Bến Lức - Long Thành đóng vai trò là trục liên kết ngang cực kỳ quan trọng trong mạng lưới giao thông tổng thể. Tuyến đường trực tiếp giao cắt và kết nối đồng bộ với hàng loạt trục giao thông huyết mạch gồm: cao tốc TP.HCM - Trung Lương, Quốc lộ 50, đường Nguyễn Văn Tạo, đường Vành đai 3, Vành đai 4, Quốc lộ 51 và cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu.
Mắt xích chiến lược kích hoạt toàn bộ hệ sinh thái kinh tế phía Nam
Nhìn dưới góc độ tổ chức không gian giao thông đô thị, các chuyên gia đánh giá việc phân luồng luồng xe tải nặng, xe container vận chuyển hàng hóa liên vùng chạy vòng qua khu vực ngoại thành TP.HCM (qua Bình Chánh, Nhà Bè, Cần Giờ) sẽ giúp "chia lửa" vô cùng hiệu quả. Nhờ đó, áp lực giao thông đè nặng lên các cửa ngõ ra vào TP.HCM và Quốc lộ 1A sẽ giảm đi đáng kể, giúp luồng lưu thông hàng hóa công nghiệp giữa các khu kinh tế, khu công nghiệp trong vùng luôn được duy trì liên tục và thông suốt.
Một động lực quan trọng khác được các chuyên gia kinh tế nhấn mạnh là khả năng mở rộng không gian phát triển kinh tế - xã hội dọc tuyến đường. Việc thông suốt và kết nối liền mạch tại các nút giao trọng điểm như Mỹ Yên, Phước An, Quốc lộ 51 cũng như các trục đường kết nối địa phương sẽ tạo điều kiện thuận lợi để các tỉnh Long An, Đồng Nai và TP.HCM quy hoạch, xây dựng thêm các cụm công nghiệp mới, đô thị vệ tinh và các trung tâm logistics hiện đại.
Đặc biệt, dự án sở hữu hai công trình cầu dây văng quy mô lớn là cầu Bình Khánh (vượt sông Soài Rạp) và cầu Phước Khánh (vượt sông Lòng Tàu). Hai cây cầu này không chỉ giải quyết triệt để bài toán kỹ thuật vượt sông lớn để nối liền hai bờ, mà còn mở ra không gian phát triển kinh tế biển, kinh tế sinh thái hoàn toàn mới cho các khu vực ven biển và cửa sông của TP.HCM (đặc biệt là huyện Cần Giờ) và tỉnh Đồng Nai. Sự phát triển của hệ thống hạ tầng mới này sẽ thu hút mạnh mẽ các dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước vào các ngành dịch vụ cảng biển, logistics, du lịch sinh thái và công nghiệp công nghệ cao.
Tóm lại, việc đưa toàn bộ tuyến cao tốc Bến Lức - Long Thành vào vận hành khai thác đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong tư duy kết nối hạ tầng vùng. Đây không chỉ là việc hoàn thiện một dự án giao thông đơn lẻ mà là sự hiện thực hóa hành lang kinh tế kết nối miền Đông và miền Tây Nam Bộ. Công trình chính là mắt xích chiến lược giúp phát huy tối đa công suất khai thác của Sân bay Quốc tế Long Thành và cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải trong tương lai gần, qua đó tạo đà cho toàn bộ khu vực kinh tế trọng điểm phía Nam bước vào giai đoạn tăng tốc phát triển nhanh, đồng bộ và bền vững.
