Hoàn thiện dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi)
Sáng ngày 21/9/2026, tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đã chủ trì cuộc họp làm việc với các bộ, ngành liên quan để rà soát, hoàn thiện dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi). Cuộc họp có sự tham dự của lãnh đạo Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp, Bộ Ngoại giao và Văn phòng Chính phủ.
Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) lần này đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ khi được thiết kế dựa trên tư duy lập pháp mới theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025. Thay vì quy định quá chi tiết dẫn đến tình trạng luật nhanh chóng bị lạc hậu trước sự vận động liên tục của thực tiễn, luật chỉ tập trung ban hành những quy định mang tính khung và nguyên tắc. Những vấn đề mang tính kỹ thuật, thường xuyên biến động sẽ được linh hoạt giao cho Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương quy định chi tiết.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã hoàn thành quá trình rà soát 64 luật, bộ luật liên quan, tiếp thu ý kiến thẩm định từ Bộ Tư pháp, lấy ý kiến đại biểu Quốc hội tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất (Quốc hội khóa XVI), đồng thời hoàn tất thủ tục để đưa hồ sơ lên hệ thống VNeID lấy ý kiến rộng rãi của nhân dân.
Toàn bộ nội dung sửa đổi tập trung vào 7 nhóm chính sách trọng tâm:
Thứ nhất, đổi mới và nâng cao chất lượng công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.
Thứ hai, hoàn thiện các quy định về giao đất, cho thuê đất và cho phép chuyển mục đích sử dụng đất.
Thứ ba, hoàn thiện cơ chế, chính sách về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thu hồi đất.
Thứ tư, hoàn thiện cơ chế tài chính về đất đai và xác định giá đất.
Thứ năm, hoàn thiện quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất và chế độ sử dụng đất.
Thứ sáu, đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, nâng cao năng lực quản lý nhà nước, phân cấp phân quyền gắn liền với đổi mới công tác thanh tra, kiểm tra, giải quyết tranh chấp.
Thứ bảy, siết chặt kỷ luật, kỷ cương, phòng chống tham nhũng, lãng phí và tiêu cực trong quản lý đất đai.
Thuế chống đầu cơ và xử lý đất bỏ hoang làm lành mạnh hoá thị trường
Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh yêu cầu phải rà soát thật kỹ các nội dung còn nhiều ý kiến khác nhau, đặc biệt là phân cấp thẩm quyền thu hồi đất, quy định công chứng, chính sách bồi thường và cơ chế xác định giá đất. Phó Thủ tướng đặc biệt lưu ý chính sách bồi thường phải được đánh giá kỹ lưỡng, bảo đảm không tạo ra kẽ hở pháp lý dẫn đến thất thoát tài sản nhà nước hay phát sinh tiêu cực. Đối với bảng giá đất và cơ chế tính giá đất, các quy định phải được thiết kế linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.
Đáng chú ý, chỉ đạo mang tính đột phá nhất của lãnh đạo Chính phủ tại cuộc họp lần này là yêu cầu nghiên cứu đưa vào dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) các nguyên tắc về thuế chống đầu cơ và chế tài xử lý tình trạng đất bỏ hoang. Trên cơ sở các nguyên tắc khung này trong luật, Chính phủ sẽ được giao quy định chi tiết để triển khai áp dụng phù hợp với từng giai đoạn phát triển kinh tế.
Chỉ đạo này đánh trúng "căn bệnh" mãn tính của thị trường bất động sản Việt Nam trong nhiều năm qua, đó là tình trạng găm giữ đất đai, đầu cơ trục lợi và hàng nghìn ha đất dự án, đất nông nghiệp bị bỏ hoang hóa gây lãng phí nghiêm trọng nguồn lực quốc gia.
Đánh giá về chỉ đạo mới của Phó Thủ tướng, các chuyên gia pháp lý và kinh tế bất động sản đều cho rằng đây là bước đi thể hiện tầm nhìn thẳng vào bản chất vấn đề.
Thứ nhất, về nguyên tắc thuế chống đầu cơ: Giới chuyên gia nhận định, việc dùng công cụ tài chính và thuế là phương pháp hiệu quả nhất mà các nước phát triển áp dụng để ngăn chặn bong bóng bất động sản. Việc đưa nguyên tắc này vào luật sẽ tạo cơ sở pháp lý để Chính phủ áp dụng các mức thuế lũy tiến đối với người sở hữu nhiều bất động sản, người mua đi bán lại trong thời gian ngắn hoặc sở hữu đất nhưng không đưa vào kinh doanh. Điều này sẽ khiến chi phí găm giữ đất gia tăng, từ đó triệt tiêu dòng tiền cơ hội và áp lực đẩy giá nhà đất lên cao bất hợp lý, đưa bất động sản trở về đúng giá trị thực phục vụ nhu cầu ở và sản xuất kinh doanh.
Thứ hai, về xử lý tình trạng đất bỏ hoang: Việc pháp lý hóa các nguyên tắc xử lý đất bỏ hoang (bao gồm cả đất dự án chậm tiến độ và đất nông nghiệp không sử dụng) sẽ giúp chính quyền địa phương có công cụ mạnh tay để thu hồi hoặc áp thuế/phạt tài chính cao đối với các chủ thể vi phạm. Chuyên gia cho rằng, đất đai là tài nguyên hữu hạn, việc để đất bỏ hoang nhiều năm không chỉ làm mất mỹ quan đô thị, lãng phí hạ tầng mà còn làm giảm năng lực sản xuất của nền kinh tế. Khi chế tài đủ mạnh được thực thi, các nhà đầu tư không đủ năng lực tài chính buộc phải chuyển nhượng dự án cho các đơn vị có năng lực thực sự, giải phóng nguồn lực đang bị đóng băng.
Thứ ba, về cơ chế phân cấp và khung pháp lý: Giới chuyên gia cũng đồng tình cao với định hướng đưa luật về dạng "luật khung". Việc trao quyền chủ động cho Chính phủ và địa phương trong việc ban hành bảng giá đất và quy định chi tiết thuế/chế tài sẽ giúp chính sách phản ứng nhanh nhạy với biến động của thị trường từng vùng miền, tránh tình trạng "một chiếc áo mặc chung cho tất cả" vốn gây ra nhiều vướng mắc trong việc thực thi Luật Đất đai 2024 trước đây.
Sự quyết liệt của Chính phủ trong việc chỉ đạo rà soát dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) lần này cho thấy quyết tâm chuẩn bị một hành lang pháp lý vững chắc, vừa thông thoáng để giải phóng nguồn lực, vừa chặt chẽ để ngăn chặn các hành vi trục lợi.
Khi các nguyên tắc về thuế chống đầu cơ và xử lý đất bỏ hoang chính thức được thể chế hóa và đi vào cuộc sống, thị trường bất động sản được kỳ vọng sẽ bước sang một giai đoạn phát triển lành mạnh, minh bạch hơn. Nguồn lực đất đai sẽ thực sự được giao cho những chủ thể có nhu cầu thực và năng lực triển khai, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong kỷ nguyên mới.
