Tháo gỡ nhiều điểm nghẽn cho các hạ tầng đô thị hiện đại
Thị trường và người dân Thành phố Hồ Chí Minh đang đón nhận một thông tin vô cùng tích cực khi Sở Xây dựng thành phố đang tham mưu dự thảo quyết định mở rộng phạm vi miễn giấy phép xây dựng đối với nhà ở riêng lẻ. Theo đề xuất mới, nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân và tổ chức sẽ được miễn giấy phép xây dựng nếu có quy mô dưới 7 tầng trên mặt đất, tổng diện tích sàn dưới 500 mét vuông, được phép có tối đa một tầng hầm và nằm trong khu vực đã có quy chế quản lý kiến trúc đô thị, quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 hoặc thiết kế đô thị riêng được phê duyệt.
Sự thay đổi này mang lại tác động rất lớn so với quy định hiện hành vốn còn nhiều ràng buộc và loại trừ tại các khu vực đã có quy chế quản lý kiến trúc. Đề xuất mới không chỉ tháo gỡ những nút thắt pháp lý tồn đọng mà còn đánh dấu một bước chuyển mình mạnh mẽ trong tư duy quản lý đô thị của thành phố, từ tiền kiểm sang hậu kiểm.
Việc mở rộng diện miễn giấy phép xây dựng mang lại ý nghĩa thiết thực trên nhiều phương diện đối với cả người dân lẫn cơ quan quản lý nhà nước. Trước hết, chính sách này giúp người dân tiết kiệm đáng kể thời gian, công sức và chi phí tài chính khi không còn phải trải qua các thủ tục hành chính rườm rà, chờ đợi thời gian xét duyệt hồ sơ kéo dài như trước. Những rào cản hành chính được cắt giảm sẽ tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho các hộ gia đình chủ động sắp xếp kế hoạch tài chính và thi công tổ ấm của mình.
Về phía cơ quan quản lý nhà nước, việc giảm tải số lượng lớn hồ sơ xin cấp phép xây dựng sẽ giúp bộ máy chính quyền cơ sở trút gánh nặng hành chính, từ đó tập trung tối đa nguồn lực vào công tác cốt lõi là công khai thông tin quy hoạch, tiếp nhận thông báo khởi công và đẩy mạnh kiểm tra, giám sát sau xây dựng.
Tuy nhiên, việc miễn giấy phép xây dựng không đồng nghĩa với việc buông lỏng quản lý hay tự do xây dựng trái quy định. Sở Xây dựng TP.HCM đã khẳng định các công trình dù được miễn giấy phép vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn về quy hoạch, kiến trúc, an toàn kết cấu, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường và hạ tầng kỹ thuật.
Chủ đầu tư cùng các đơn vị thiết kế, thi công và giám sát sẽ phải đề cao trách nhiệm pháp lý đối với công trình của mình. Bên cạnh đó, dự thảo cũng tháo gỡ nhiều điểm nghẽn cho các hạ tầng đô thị hiện đại như quy định rõ ràng về công trình tạm hay tiêu chuẩn kỹ thuật đối với hệ thống trụ sạc và tủ đổi pin đang phát triển nhanh chóng.
Đột phá trong cải cách hành chính và quản lý đô thị
Đánh giá về chủ trương mang tính bước ngoặt này, nhiều chuyên gia quy hoạch và quản lý đô thị tại TP.HCM đều bày tỏ sự đồng tình và đánh giá cao tầm nhìn cải cách của thành phố.
Dưới góc độ quản lý đô thị, các chuyên gia cho rằng việc chuyển trọng tâm từ cấp phép cứng nhắc sang hậu kiểm dựa trên nền tảng quy hoạch 1/500 và quy chế kiến trúc đã được phê duyệt chính là chìa khóa để xây dựng một bộ máy hành chính tinh gọn, hiện đại.
Khi các thông tin quy hoạch đã được công khai minh bạch và ranh giới không gian đô thị được định hình rõ ràng, việc bắt người dân tiếp tục xin giấy phép xây dựng cho các công trình nhà ở quy mô nhỏ là một thủ tục trùng lặp không cần thiết. Chính sách mới trao quyền chủ động nhiều hơn cho người dân nhưng đồng thời siết chặt kỷ ấp pháp lý thông qua chế độ hậu kiểm nghiêm ngặt, buộc các chủ đầu tư và đơn vị thi công phải thượng tôn pháp luật.
Bên cạnh đó, các chuyên gia tài chính và bất động sản cũng nhận định rằng động thái này sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực cho thị trường vật liệu xây dựng và phân khúc nhà ở dân dụng. Khi các thủ tục hành chính được khơi thông, dòng vốn trong dân đầu tư vào việc xây sửa, nâng cấp nhà ở sẽ được giải phóng mạnh mẽ, góp phần kích thích kinh tế địa phương và cải thiện chất lượng không gian sống đô thị.
Trong bối cảnh TP.HCM vừa ghi nhận hơn 31.700 giấy phép xây dựng trong chín tháng đầu năm, việc giảm tải thủ tục cho phần lớn các công trình nhà ở riêng lẻ sẽ là động lực quan trọng để thành phố tối ưu hóa nguồn lực hành chính, hướng tới mục tiêu phát triển đô thị thông minh, bền vững và lấy người dân làm trung tâm trong giai đoạn tới.
