Trong bối cảnh nền kinh tế đất nước đang bước vào giai đoạn tăng tốc với những đòi hỏi ngày càng khắt khe về chất lượng tăng trưởng và sức cạnh tranh, bài toán tối ưu hóa chi phí đầu vào luôn là tâm điểm thu hút sự quan tâm đặc biệt của các đại biểu Quốc hội cũng như toàn thể xã hội. Tại phiên thảo luận tổ diễn ra vào chiều 18/10 về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã có bài phát biểu quan trọng đánh giá những chuyển biến tích cực của bức tranh vĩ mô. Người đứng đầu Chính phủ đã thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn cốt lõi, đồng thời đưa ra các định hướng và giải pháp điều hành vô cùng quyết liệt, mang tầm chiến lược để khơi thông nguồn lực, giảm gánh nặng tài chính cho người dân và doanh nghiệp.
Nhà nước điều tiết giá đất để định hình giá trị thực
Một trong những nội dung trọng tâm và gây tiếng vang lớn nhất trong bài phát biểu của Thủ tướng chính là vấn đề kiểm soát thị trường bất động sản và điều tiết giá đất. Trong những năm qua, giá nhà đất leo thang phi mã đã trở thành rào cản lớn đối với giấc mơ an cư của đại đa số người lao động có thu nhập trung bình và thấp, đồng thời tạo ra áp lực lạm phát chi phí đẩy lên toàn bộ nền kinh tế.
Nhận diện rõ thực trạng này, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết Chính phủ đang triển khai đồng bộ các biện pháp chính sách quyết liệt, trong đó trọng tâm ưu tiên là đẩy mạnh phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê. Thực tiễn kinh tế đã chứng minh một quy luật khách quan rằng khi nguồn cung của các loại hình nhà ở này được thúc đẩy mạnh mẽ và tràn vào thị trường, áp lực cầu vượt cung sẽ được giải tỏa, khiến giá nhà trên thị trường – đặc biệt là phân khúc căn hộ chung cư – bắt buộc phải tuân theo xu hướng đi xuống.
Đặc biệt, bước đột phá mang tính bản lề nằm ở định hướng quản lý đối với giá đất khi Luật Đất đai sửa đổi được Quốc hội xem xét và chính thức thông qua. Thủ tướng nhấn mạnh rằng khi hành lang pháp lý này hoàn thiện, Nhà nước sẽ thực hiện vai trò điều tiết mạnh mẽ hơn đối với giá đất. Sự can thiệp mang tính chủ động từ phía Nhà nước không có nghĩa là bóp méo thị trường, mà ngược lại, nhằm thiết lập một trật tự kỷ cương, đưa giá đất và giá bất động sản về đúng giá trị thực của nó thay vì bị thổi phồng bởi các cơn "sốt ảo" hay tình trạng đầu cơ tích trữ. Khẳng định mạnh mẽ trước Quốc hội, Thủ tướng nhấn mạnh rằng khi Nhà nước quyết định và điều tiết vấn đề này, giá đất và giá bất động sản chắc chắn sẽ giảm, qua đó tạo nền tảng vững chắc để người dân dễ dàng tiếp cận đất đai và nhà ở hơn.
Đồng quan điểm với tư duy điều hành này, nhiều chuyên gia kinh tế và các nhà nghiên cứu thị trường bất động sản nhận định rằng việc Nhà nước sử dụng công cụ pháp lý để tham gia điều tiết giá đất là một bước đi vô cùng cần thiết, đúng lúc và đúng quy luật kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Các chuyên gia phân tích rằng trong suốt thời gian qua, thị trường bất động sản Việt Nam đã phát triển lệch pha khi nguồn lực chủ yếu đổ dồn vào phân khúc cao cấp, trong khi phân khúc nhà ở phục vụ nhu cầu thực lại vô cùng khan hiếm do chi phí giải phóng mặt bằng và chi phí đầu vào quá cao.
Khi Luật Đất đai sửa đổi đi vào cuộc sống cùng với các quy định siết chặt việc định giá đất theo sát giá thị trường nhưng được kiểm soát chặt chẽ bởi các công cụ quản lý nhà nước, sẽ triệt tiêu được không gian cho đầu cơ thổi giá. Hơn thế nữa, sự bùng nổ của các dự án nhà ở xã hội dưới sự bảo trợ và thúc đẩy quyết liệt của Chính phủ sẽ tạo ra một mặt bằng giá tham chiếu cạnh tranh, buộc thị trường chung cư và nhà ở thương mại phải tự điều chỉnh giảm giá để phù hợp với sức mua thực tế của đại đa số người dân.
Triệt tiêu "cục máu đông" chi phí trung gian
Bên cạnh lĩnh vực bất động sản, một điểm sáng xuyên suốt trong tư duy điều hành kinh tế vĩ mô được Thủ tướng Lê Minh Hưng truyền tải mạnh mẽ chính là quyết tâm tiêu diệt triệt để các chi phí trung gian bất hợp lý đang đè nặng lên nền kinh tế. Thủ tướng thẳng thắn chỉ rõ rằng không thể tiếp tục chấp nhận tình trạng các tầng nấc trung gian cồng kềnh, các khoản phụ thu mập mờ làm đội giá hàng hóa và dịch vụ thiết yếu, khiến người dân và doanh nghiệp phải gánh chịu những khoản chi phí khổng lồ một cách oan uổng. Để chứng minh cho tinh thần hành động này, người đứng đầu Chính phủ đã dẫn chứng cụ thể qua hàng loạt các lĩnh vực huyết mạch của nền kinh tế, bao gồm năng lượng, y tế và logistics.
Trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu, mặt hàng chiến lược đóng vai trò là "máu" của nền kinh tế, Thủ tướng khẳng định Chính phủ sẽ siết chặt kiểm soát và tiến hành sửa đổi các nghị định liên quan nhằm cắt giảm triệt để các khâu trung gian. Giá xăng dầu dĩ nhiên phải vận động theo tín hiệu và diễn biến của thị trường thế giới, nhưng tuyệt đối không thể để tình trạng các khoản phụ thu vô lý hay chuỗi trung gian nhiều tầng nấc đẩy giá bán lẻ trong nước lên cao hơn mức cần thiết, gây tổn hại trực tiếp đến chi phí vận tải và sản xuất.
Tương tự như vậy, đối với lĩnh vực y tế – một lĩnh vực an sinh xã hội đặc biệt nhạy cảm, Thủ tướng chia sẻ rằng qua công tác đấu tranh phòng chống tham nhũng, tiêu cực và thanh kiểm tra các cơ quan chức năng mới thấy rõ "chi phí trung gian rất lớn" đang tồn tại trong chuỗi cung ứng thuốc chữa bệnh và thiết bị y tế. Việc người bệnh và người dân phải gánh chịu mức giá thuốc men, vật tư y tế đắt đỏ do các tầng nấc trung gian thao túng là điều hoàn toàn không thể chấp nhận được trong một xã hội nhân văn.
Do đó, thời gian tới, Chính phủ sẽ kiên quyết chặt đứt các khâu trung gian này, làm minh bạch hóa thị trường dược phẩm để người bệnh được tiếp cận thuốc men và thiết bị y tế với chi phí hợp lý và công bằng nhất. Đối với ngành điện, trong bối cảnh nhu cầu năng lượng tăng cao kỷ lục và áp lực bảo đảm an ninh năng lượng lớn, Chính phủ vẫn đang tiếp tục chỉ đạo cơ cấu lại toàn bộ hệ thống điện cũng như các doanh nghiệp cấu thành nhằm tối ưu hóa năng lực quản trị, tiết giảm chi phí vận hành và tạo ra dư địa cần thiết để giảm giá điện, chia sẻ gánh nặng với nền sản xuất.
Giới chuyên gia kinh tế đánh giá rất cao những chỉ đạo sắc bén này của Thủ tướng, đồng thời nhấn mạnh rằng chi phí logistics, chi phí tuân thủ thủ tục hành chính và các khoản phí trung gian từ lâu đã được ví như những "cục máu đông" làm chậm dòng chảy lưu thông của nền kinh tế, làm suy giảm năng lực cạnh tranh quốc gia của hàng hóa Việt Nam trên trường quốc tế.
Việc Chính phủ dũng cảm diện kiến và xử lý tận gốc các điểm nghẽn tại những lĩnh vực trọng yếu như xăng dầu, điện năng và y tế không chỉ mang ý nghĩa cứu trợ ngắn hạn cho doanh nghiệp và người dân, mà còn là đòn bẩy dài hạn giúp kiềm chế lạm phát kỳ vọng từ gốc. Khi chi phí đầu vào giảm xuống, biên lợi nhuận của doanh nghiệp sản xuất được cải thiện, từ đó họ có thêm nguồn lực để tái đầu tư công nghệ, nâng cao năng suất lao động và mở rộng quy mô, tạo ra giá trị gia tăng cao hơn cho toàn bộ nền kinh tế quốc dân.
Giữ vững ổn định giá cả và chia sẻ gánh nặng với doanh nghiệp
Bức tranh điều hành kinh tế vĩ mô năm 2026 còn được Thủ tướng Lê Minh Hưng phác họa sinh động qua những con số ấn tượng và những hy sinh mang tính chia sẻ rất lớn từ phía ngân sách nhà nước. Nhận thức rõ nguyên lý rằng nếu để lạm phát bùng phát thì mọi thành quả tăng trưởng kinh tế sẽ bị xói mòn và người dân sẽ là đối tượng chịu thiệt thòi lớn nhất, Chính phủ đã thực thi một chính sách tiền tệ và tài khóa hết sức nhạy bén, linh hoạt và kịp thời.
Thủ tướng dẫn chứng cụ thể rằng khi thị trường năng lượng toàn cầu chứng kiến cú sốc giá xăng dầu tăng phi mã từ 65% đến gần 90%, nếu Chính phủ không chủ động và quyết liệt áp dụng ngay các công cụ can thiệp về thuế và phí, giá xăng dầu trong nước có thể đã leo thang từ 60% đến 80%, kéo theo hiệu ứng domino đẩy giá cả mọi mặt hàng khác tăng vọt.
Trong bối cảnh áp lực lạm phát toàn cầu đè nặng và buộc các ngân hàng trung ương trên thế giới phải liên tục tăng lãi suất, Việt Nam dù đang phải đối mặt với tình trạng hụt thu ngân sách nhà nước vẫn kiên định thực hiện nhiều giải pháp tài khóa dũng cảm để chia sẻ gánh nặng với nền kinh tế và người dân.
Lãnh đạo Chính phủ công bố một con số minh chứng rất rõ cho nỗ lực đồng hành cùng doanh nghiệp đó là trong năm nay, nhà nước chấp nhận giảm thu khoảng 235.000 tỷ đồng và thực hiện gia hạn khoảng 125.000 tỷ đồng cho các khoản thuế, phí nhằm tiếp sức cho dòng tiền của các doanh nghiệp, cá nhân và hộ kinh doanh vượt qua khó khăn.
Bên cạnh đó, dẫu nhu cầu tiêu thụ điện năng đạt mức cao kỷ lục chưa từng có trong lịch sử và việc bảo đảm cân đối cung ứng điện phải đối mặt với vôàn thách thức căng thẳng, Chính phủ vẫn kiên định điều hành để duy trì nguồn cung ổn định và tuyệt đối kiểm soát không để tăng giá điện. Những quyết sách mang tính nhân văn và thực chất này chính là minh chứng sống động cho thấy sức khỏe của nền kinh tế nội tại không chỉ được đo đếm bằng những con số tăng trưởng lạnh lùng trên giấy tờ, mà được đo bằng độ thấm sâu của phúc lợi và sự an tâm của người dân.
Xây dựng thể chế kiến tạo phát triển và kỷ luật thực thi nghiêm ngặt
Không chỉ dừng lại ở các giải pháp về tài chính và thị trường, nét đổi mới căn bản và sâu sắc nhất trong tư duy quản trị quốc gia năm 2026 còn nằm ở sự chuyển biến tích cực trong nhận thức, trách nhiệm và phương thức hành động của toàn bộ hệ thống chính trị từ trung ương đến cơ sở.
Thủ tướng Lê Minh Hưng đặc biệt nhấn mạnh rằng tư duy và cách thức xử lý công việc của đội ngũ cán bộ, công chức đã thay đổi rất nhiều theo chiều hướng thực chất, hiệu quả, trực tiếp và bám sát thực tiễn hơn. Ở nhiều địa phương hiện nay, tinh thần kỷ luật hành chính đã được siết chặt đến mức bất kỳ lĩnh vực hay đơn vị nào chậm trễ tiến độ công việc, lãnh đạo tỉnh và thành phố sẽ trực tiếp xuống hiện trường làm việc để tháo gỡ và thúc đẩy. Quan điểm tuyển dụng và bố trí cán bộ cũng đã chuyển sang một trạng thái hoàn toàn mới: bố trí đúng người đúng việc, nhưng nếu cán bộ nào tỏ ra trì trệ, không đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ và tiến độ phát triển chung, hệ thống sẵn sàng điều chuyển ngay lập tức mà không có sự dung túng hay nể nang.
Trong phương thức điều hành vĩ mô của Chính phủ, sự thay đổi lớn được thể hiện qua việc xây dựng các kế hoạch hành động vô cùng chi tiết, lượng hóa thành các nhiệm vụ cụ thể giao đến từng bộ, ngành, địa phương kèm theo trách nhiệm cá nhân rõ ràng, có lộ trình thời gian thực hiện và sản phẩm đầu ra tường minh. Đặc biệt, sự phối hợp nhịp nhàng, chặt chẽ và hiệu quả giữa Quốc hội và Chính phủ trong công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế pháp luật đã tạo ra một khối lượng sản phẩm lập pháp đồ sộ nhưng chất lượng.
Thủ tướng nhấn mạnh rằng tư duy lập pháp đã được lột xác hoàn toàn theo định hướng: xây dựng thể chế không chỉ để gỡ bỏ các điểm nghẽn hiện tại, mà quan trọng hơn là để "kiến tạo phát triển". Một hệ thống thể chế đầy đủ, thông thoáng, minh bạch và hoàn toàn tương thích với các chuẩn mực cũng như thông lệ quốc tế chính là chiếc chìa khóa vạn năng để mở cửa thu hút các nguồn lực đầu tư khổng lồ cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Khép lại bài phát biểu toàn diện và sâu sắc tại hội nghị, Thủ tướng Lê Minh Hưng tái khẳng định quyết tâm chính trị cao độ của toàn bộ bộ máy nhà nước trong việc theo đuổi nhất quán mục tiêu giảm chi phí đầu vào cho nền kinh tế, kiểm soát vững chắc lạm phát, khơi thông mọi điểm nghẽn đất đai và bất động sản, đồng thời cắt đứt tận gốc các tầng nấc trung gian nhũng nhiễu. Tất cả những nỗ lực cải cách đồng bộ và quyết liệt ấy đều hướng đến một đích đến duy nhất là nâng cao năng suất, tối ưu hóa hiệu quả hoạt động và gia tăng giá trị thực chất cho toàn bộ nền kinh tế, qua đó mang lại cuộc sống ấm no, thịnh vượng và hạnh phúc thực sự cho mỗi người dân Việt Nam.
