Kịch bản thao túng tinh vi từ những cuộc gọi mạo danh
Thời gian gần đây, Công an xã Tân Vĩnh Lộc, TP.HCM liên tiếp ghi nhận phản ánh của người dân về các cuộc gọi mạo danh Cảnh sát khu vực, cán bộ địa chính hay cán bộ UBND xã. Với giọng điệu nghiêm trọng, các đối tượng thông báo giấy tờ nhà đất, thông tin căn cước hoặc dữ liệu địa giới hành chính của gia đình đang bị sai lệch, thiếu sót và ép buộc phải cập nhật khẩn cấp lên hệ thống. Đánh vào tâm lý lo sợ tài sản bị ảnh hưởng hoặc ngại phiền hà với thủ tục hành chính, kẻ gian nhanh chóng đưa ra "lối thoát" bằng cách gợi ý hỗ trợ làm thủ tục nhanh theo dạng dịch vụ mà không cần đến trụ sở.
Để thực hiện ý đồ, đối tượng yêu cầu nạn nhân kết bạn qua Zalo, Messenger, chụp ảnh hai mặt Căn cước công dân, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Giấy khai sinh, thậm chí chụp toàn cảnh căn nhà. Không dừng lại ở việc thu thập hồ sơ, chúng gửi cho nạn nhân đường link truy cập và hướng dẫn cài đặt phần mềm giả mạo mang tên "Cổng dịch vụ công Bộ Công an". Các ứng dụng này được thiết kế giao diện tinh xảo, sử dụng logo, màu sắc y hệt phần mềm thật nhưng đường link tải về lại chạy dưới dạng file đuôi .apk trực tiếp từ bên ngoài mà không thông qua hai kho ứng dụng chính thống là CH Play hay App Store.
Theo Công an xã Tân Vĩnh Lộc, việc cài đặt các ứng dụng giả mạo chính là cánh cửa mở đường cho tội phạm can thiệp sâu vào thiết bị. Phần mềm độc hại sau khi được cài vào điện thoại sẽ nhanh chóng theo dõi thao tác bàn phím, tự động thu thập danh bạ, tin nhắn SMS, đọc mã xác thực OTP và thậm chí đánh cắp dữ liệu nhận diện khuôn mặt của người dùng. Cùng lúc đó, kẻ gian yêu cầu người dân chuyển phí xử lý hồ sơ, phí xác minh dữ liệu đất đai qua mã QR cung cấp. Ngay khi nạn nhân thực hiện thao tác quét khuôn mặt hoặc nhập mã OTP theo hướng dẫn, quyền kiểm soát tài khoản ngân hàng lập tức rơi vào tay đối tượng và số tiền tiết kiệm nhanh chóng bị rút sạch.
Nhiều nạn nhân dễ dàng sập bẫy vì thấy đối tượng đọc chính xác tên tuổi, số Căn cước công dân, địa chỉ nhà hay thông tin thửa đất của mình. Tuy nhiên, cơ quan Công an nhấn mạnh rằng trong thời đại công nghệ số, thông tin cá nhân có thể bị rò rỉ từ nhiều nguồn khác nhau. Do đó, việc người gọi điện đọc đúng thông tin cá nhân hoàn toàn không thể coi là căn cứ để xác định đó là cán bộ Công an hay chính quyền thật.
Đội lốt thủ tục hành chính để phạm tội công nghệ cao
Dưới góc độ pháp lý, hành vi của các đối tượng không chỉ dừng lại ở thủ đoạn lừa đảo truyền thống mà là chuỗi vi phạm pháp luật công nghệ cao đặc biệt nghiêm trọng.
Các chuyên gia pháp lý phân tích rằng hành vi giả mạo cán bộ nhà nước, cung cấp ứng dụng chứa mã độc để xâm nhập trái phép vào thiết bị di động, thu thập dữ liệu cá nhân và chiếm đoạt tiền trong tài khoản đã cấu thành tội "Sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản" theo quy định tại Điều 290 Bộ luật Hình sự. Tùy thuộc vào tính chất, mức độ tinh vi và số tiền chiếm đoạt, các đối tượng đối mặt với khung hình phạt nghiêm khắc, cao nhất có thể lên đến 20 năm tù hoặc chung thân.
Bên cạnh đó, việc người dân gửi ảnh chụp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Căn cước công dân và toàn cảnh nhà ở cho kẻ gian tiềm ẩn rủi ro pháp lý thứ cấp rất lớn. Các dữ liệu này có thể bị mua bán trên thị trường đen, bị lạm dụng để lập hồ sơ giả vay tín dụng đen, hoặc giả mạo chủ sở hữu để thực hiện các giao dịch chuyển nhượng, thế chấp bất hợp pháp. Theo quy định pháp luật, các cơ quan quản lý nhà nước khi thực hiện chuẩn hóa, số hóa dữ liệu đất đai đều phải tuân thủ quy trình nghiêm ngặt, làm việc trực tiếp hoặc qua các cổng dịch vụ công chính thống của Chính phủ, tuyệt đối không làm việc qua tin nhắn hay tài khoản mạng xã hội cá nhân.
Nhằm giúp Nhân dân chủ động phòng ngừa, Công an xã Tân Vĩnh Lộc đưa ra những khuyến cáo quan trọng mang tính nguyên tắc. Cán bộ UBND xã, Cảnh sát khu vực hay Công an tuyệt đối không làm việc, không giải quyết thủ tục hành chính, không yêu cầu gửi ảnh giấy tờ cá nhân hay chuyển tiền thanh toán bất kỳ khoản phí nào qua điện thoại, Zalo hay Messenger. Việc cập nhật thông tin địa giới hành chính hay định danh điện tử phải do Công an và chính quyền địa phương thực hiện trực tiếp tại trụ sở hoặc Văn phòng Ban quản lý các ấp.
Hiện nay không có ứng dụng nào mang tên "Cổng dịch vụ công Bộ Công an" phát hành ngoài hai kho ứng dụng chính thức là CH Play và App Store. Ứng dụng định danh điện tử duy nhất của Bộ Công an là VNeID. Người dân tuyệt đối không nhấp vào bất kỳ đường link lạ (.apk) nào do người không quen biết gửi qua tin nhắn. Đồng thời, hoạt động làm sạch dữ liệu dân cư và đất đai là trách nhiệm của cơ quan Nhà nước, người dân không phải nộp bất kỳ khoản phí xử lý nhanh nào cho cá nhân.
Trường hợp đã lỡ thực hiện theo yêu cầu của đối tượng lừa đảo, người dân cần đến ngay Chi nhánh Ngân hàng gần nhất mang theo Căn cước công dân để yêu cầu khóa tài khoản khẩn cấp, báo cáo tài khoản mạng xã hội và số điện thoại lừa đảo cho nhà mạng. Đồng thời, người dân trên địa bàn cần báo ngay cho Công an xã Tân Vĩnh Lộc qua số điện thoại Trực ban 028.3765.0318, địa chỉ 1304 Vĩnh Lộc, ấp 18, xã Tân Vĩnh Lộc, TPHCM hoặc qua Trang Zalo OA và ứng dụng SOS an ninh trật tự để được tiếp nhận, xử lý kịp thời. Sự chủ động cảnh giác của mỗi gia đình chính là lá chắn vững chắc nhất để đập tan mọi thủ đoạn lừa đảo của tội phạm công nghệ cao.
